Eenden houden

Gefeliciteerd! Je wilt eenden houden en hebt hierover ongetwijfeld al een idee hoe je het wilt gaan doen. Maar ben je ook van alle basiszaken op de hoogte? Heb je al besloten wat voor type eenden je wilt gaan houden, hoe hun leefomgeving eruit moet zien en wat ze allemaal nodig hebben om een gelukkig en tevreden eendenleven te leiden? Er komt vaak meer bij kijken dan verwacht, maar dit hoeft zeker de pret niet te drukken. Een goede voorbereiding is cruciaal en de informatie op deze website helpt je daarbij.

Verantwoord eenden houden

Als je kiest voor eenden houden, is het belangrijk dit zo verantwoord mogelijk te doen. Hierbij moet je goed de behoeften van de gekozen eend in de gaten houden en bovendien erop toezien dat de eenden een zo natuurlijk mogelijke omgeving krijgen. Bekijk per eendensoort wat er nodig is om ze gelukkig leven te bieden. Geef ze voldoende ruimte in het eendenverblijf en zorg voor een hygiënische omgeving. Als houder van eenden is het een bewuste keuze om de eenden te houden, welke met een bepaalde verantwoordelijkheid gepaard gaat. Regelmatig schoonmaken, water verversen, de voeding, de conditie en het welzijn van je eenden in de gaten houden hoort er allemaal bij. Wees een zorgzame eigenaar en verzorger, en houd je eenden op een verantwoordelijke manier.

Het eendenras kiezen

Bij het houden van eenden is de eerste stap het kiezen van het eendenras. Zo past waarschijnlijk niet elk eendenras bij jouw verwachtingen en heb je bepaalde eisen waaraan het ras moet voldoen. Andersom kan het natuurlijk ook het geval zijn. Een ras dat tropische temperaturen nodig heeft, kan in Nederland niet overleven zonder de juiste maatregelen. Elke watervogel heeft immers andere behoeften, waaraan jij wel of niet kunt voldoen. Het is belangrijk hierin een goede overweging te maken. Een duikeend zal bijvoorbeeld meer ruimte nodig hebben qua diepte in de vijver dan een doorsnee eend, welke met oppervlaktewater tevreden is. Wanneer je wel de juiste diepte kunt bieden, is een duikeend een goede keuze. Door je te verdiepen in de verschillende eendensoorten(LINK), weet je welke het beste bij je past.

Drink- en zwemwater

Schoon drink- en zwemwater is van levensbelang voor eenden! Ze wassen zich in het water, ze drinken eruit en doen ook hun ontlasting in hetzelfde water. Vandaar dat het noodzakelijk is dat het water waarin ze zwemmen zo schoon mogelijk is. Het water schoon houden, kan door middel van een pomp, het water verversen of de juiste bezettingsgraad van de eendenvijver. De kans is groot dat het water van de vijver snel zal vervuilen als het water niet in beweging is. Schoon water zorgt er o.a. voor dat de vetklier van je eenden optimaal functioneert. Meer over die vetklier lees je onderaan deze pagina. Schoon water is cruciaal voor gezonde eenden.

Leefomgeving – De eendenvijver

Om eenden te houden heb je een hok of ren nodig met water erbij. Dit kan aangrenzend aan een sloot of er kan een speciale vijver voor worden gegraven. Bij het aanleggen van deze vijver en de speciale leefomgeving komt veel kijken. Op de pagina ‘De eendenvijver’ (LINK) lees je daar meer over.

Kort- of leewieken

Kort- en leewieken is bedacht om vogels in een open ruimte te kunnen houden zonder dat deze wegvliegen. Leewieken is het amputeren van het laatste vleugellid waar het duimpje moet blijven zitten. Dit gebeurt op een zo jong mogelijke leeftijd. Leewieken is bij de wet niet toegestaan, mits de dieren worden gehouden in een open ruimte. Vanaf 2018 is dit geheel verboden en dat is maar goed ook; leewieken is zeer dieronvriendelijk! Bij kortwieken worden de lange slagpennen van één van de vleugels afgeknipt. Deze groeien na de rui weer aan en het kortwieken zal hierom elk jaar herhaald moeten worden. Eenden voelen niks van het kortwieken. Het wegknippen van de veren voelen de dieren niet. Veren kun je vergelijken met nagels of haren van mensen. Kortwieken is daarom een veel diervriendelijkere methode dan leewieken. Wanneer de dieren willen vliegen met een gekortwiekte vleugel raken ze bij het opstarten al uit balans waardoor ze het vliegen zullen stoppen en aan de grond blijven.

Voeding

Eenden in de vrije natuur eten afhankelijk van wat het jaargetijde hun biedt. Hun voeding bestaat voornamelijk uit zaden en plantendelen. Met name waterplanten, grassen en granen staan op het menu. Ook insecten, schelpdieren, wormen, kikkers en visjes zijn favoriet. Bij het houden van eenden moet er vaak worden bijgevoerd met mais, pitten en erwten, omdat er in een eendenvijver niet altijd voldoende natuurlijk voedsel beschikbaar is. Het aanbod aan eendenvoer in dierenwinkels en webwinkels bestaat uit opfokvoer, onderhoudsvoer, eendengraan en foktoomkorrels. Deze laatste zorgen bijvoorbeeld voor een goede kwaliteit eieren en worden gegeven vóór de aanvang van het broedseizoen. Je ziet niet heel grote verschillen in voeding tussen rassen. Sommige soorten eenden zijn wel moeilijker dan andere, vooral bij de kuikens kan dit zo zijn. Er zijn bijvoorbeeld kuikens die alleen bewegend voer eten. Sommige voerfabrikanten spelen hier op in met een speciale korrel.

Verzorging

Dieren die worden gehouden, dus ook eenden, moeten verzorgd worden. In een hok zitten altijd meer dieren op elkaar dan in de vrije natuur. Het is daarom belangrijk om de dieren goed in de gaten te houden en met regelmaat te verzorgen. Zo kunnen er uit de vijver, op vastgestelde tijden, oude planten van de bodem worden verwijderd, zodat deze niet gaan rotten en er geen algengroei ontstaat. Het water van een eendenvijver vervuilt snel omdat ze zich hierin wassen, hieruit drinken en er ook hun ontlasting in doen. Zorg dat het water voldoende wordt ververst. Het gebruik van een pomp maakt het onderhoud makkelijker.

Hoeveel eenden?

Eenden zijn groepsdieren en om die reden is het absoluut niet aan te raden en verantwoord om een eend zijn of haar hele leven alleen te houden. Omdat het groepsdieren zijn hebben ze graag het gezelschap van soortgenoten. Dit kunnen eenden van hetzelfde soort zijn, maar ook verschillende koppeltjes van andere soorten. Het wordt wel aangeraden om in ieder geval een mannetje en een vrouwtje van dezelfde soort te nemen. Ze gaan sowieso op zoek naar een partner, dus dit is wel een vereiste. Per eendensoort kan de juiste verhouding verschillen.

De vetklier

Om te kunnen drijven, maken eenden gebruik van een vetklier. Door middel van deze klier kunnen ze een laagje vet op hun verenpak aanbrengen. De werking van deze vetklier hangt af van de hoeveelheid zwemwater dat ze tot hun beschikking hebben en de mate waarin het water schoon is. Als het water vervuild is, dan stopt automatisch de werking van deze klier en lopen de eenden kans om onderkoeld te raken, zodra ze met water in aanraking komen. Ze kunnen zelfs verdrinken.

Voortplanting

In het vroege voorjaar begint voor de eenden de paartijd. In deze periode zal er een partner worden uitgezocht. Afhankelijk van het paargedrag is het belangrijk ervoor te zorgen dat je een vijver hebt die groot genoeg is en ook de juiste diepte heeft. Het hangt van het soort eend af of er op land of in het water wordt gepaard. De mannetjes kunnen redelijk agressief zijn in deze tijd. Wil je eenden in een ren houden dan moet er al van te voren bedacht zijn dat er in de paartijd voldoende ruimte en beschutting is. Bij te weinig ruimte en beschutting kan een vrouwtjeseend overlijden aan de paringsdrang van een of meerdere mannetjes.

Broedseizoen

Het broedseizoen gaat in zodra de vroege lente begint. De meeste eenden gaan dan op zoek naar een partner en leggen een aantal eieren die binnen 28 tot 30 dagen uitgebroed worden. Vaak ligt deze taak geheel bij het vrouwtje en soms zorgt het mannetje voor voedsel voor het vrouwtje. Eendeneieren uitbroeden is echter iets wat het vrouwtje doet. De kuikens in de eieren piepen onderling om er zeker van te zijn dat ze gelijktijdig uitkomen. Het vrouwtje is door haar schutkleur extra beschermd tegen roofdieren. Zorg voor voldoende beschutting, zodat ze veilig kan broeden. Na het uitkomen en het verlaten van het nest door moedereend met haar jongen komen ze vaak niet meer terug.

Eenden eieren uitbroeden

Sommige rassen zijn slechte ouders of zijn dusdanig moeilijk tot broeden aan te zetten, dat het soms makkelijker is om het zelf te doen met behulp van een broedmachine. Hier is voldoende informatie over te vinden op deze website. De broedtijd, de temperatuur en luchtvochtigheid verschillen onderling per soort eenden nauwelijks. De eerste die het baby eendje ziet bij het uitkomen beschouwd het als zijn moeder. Wees er daarom ook zeker van dat jij voor de jonge eendjes kunt zorgen. Op de pagina eenden eieren uitbroeden (LINK) lees je er meer over.

Ziektes en plagen

Eenden zijn weerbare dieren maar kunnen helaas ook ziek worden. In de meeste gevallen komt dit door slecht onderhoud of onvoldoende hygiëne van de houders. Eenden in te kleine hokken raken gestresst en zijn daardoor bevattelijker voor ziektes. Hokken die niet goed schoon worden gemaakt en water dat niet regelmatig ververst wordt, zijn een bron van bacteriën die ook vervelende ziektes veroorzaken. Door de eenden dagelijks te observeren, kun je het verschil in gedrag van gezonde en zieke eenden herkennen. Het is zaak om snel te handelen. Leg de symptomen voor aan ervaren fokkers of bezoek een gespecialiseerd pluimvee dierenarts.

Kooikers & Eendenkooien

Een kooiker is iemand die een eendenkooi beheert. Een eendenkooi is oorspronkelijk een plek waar verschillende soorten wilde eenden worden gevangen voor consumptie. Vaak is het tevens een vijver waar enkele smalle sloten op uitkomen. Om overvliegende eenden die komen overwinteren te lokken, voert de kooiker dagelijks een aantal zgn. ‘staleenden’. Je mag niet zomaar eenden vangen in een eendenkooi. Hiervoor geldt een registratieplicht. Ook dient de kooiker in bezit te zijn van een kooikerakte. Door een opleiding te volgen tot kooiker krijg je het getuigschrift ‘Jacht met een eendenkooi’. Hierna mag je wettelijk gezien een eendenkooi houden.

Om wilde eenden te vangen of te temmen, wordt gebruik gemaakt van zogenoemde eendenkooien. In deze eendenkooien zit een aantal tamme eenden die zich ’s avonds vanuit de eendenkooi naar grote rivieren gaan om te zwemmen en zich dan te mengen met wilde eenden. Zodra ze ’s ochtends weer terug komen in de kooi, nemen ze vaak enkele wilde eenden mee. Deze wennen zo rustig aan deze nieuwe omgeving, zonder dat het ze stress oplevert. Ook komen vogels vaak in deze eendenkooien overwinteren. Vroeger ging het meer om de consumptie van deze eenden. Tegenwoordig worden ze ‘gevangen’ om te ringen zodat de eendentrek gemeten kan worden.

Vijanden

Volwassen eenden kunnen goed voor zichzelf zorgen en hebben in Nederland weinig natuurlijke vijanden. Vijanden van volwassen eenden zijn onder andere: roofvogels, honden, katten en vossen. Een hele grote snoek zou ook een kleine eend kunnen pakken. Baby eendjes zijn erg kwetsbaar en hebben ook veel natuurlijke vijanden. Naast bovengenoemde vijanden moeten baby eendjes ook oppassen voor: de kiekendief, buizerd, torenvalk, sperwer, reiger, grote meeuwen, ratten, bunzings, hermelijnen, grote baarzen en waterratten.